Otomobilde Değişen Tercih: Dizel mi Elektrikli mi? Türklerin Favorisi Aniden Savaşta

Türkiye otomotiv piyasası şu anda bir çatallaşma yaşıyor. Ocak-eylül döneminde toplam otomobil satışları geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 15,45 oranında azalarak 627 bin 977 adetle sınırlı kaldı. İlk bakışta bu rakam sektör daralmışını gösteriyor; ancak satış hacminin küçülmesi kamuflaj. Gerçek hikaye, bu daralmanın içinde yaşanan dramatik teknoloji kayması. Dokuz ay zarfında benzinli otomobillerin satış adedi 258 bin düzeyinde seyrederken, hibrit araçlar 204 bin, elektrikli modeller ise 120 bin 329 adet sattı. Önemli olan nokta: bu üç grup araç türünün kombine satışları 582 bin 329'a ulaştı ve toplam satışların yüzde 92,7'sini kapsadı. Oysa elektrikli ve hibrit araçlar birlikte ele alındığında durum tamamen farklı bir perspektif sunuyor.

Elektrikli otomobillerin pazar payı yüzde 19,3'e ulaştı ve bu, beş yıl önceki konumuyla karşılaştırıldığında muazzam bir ilerleme. Hibrit araçlar ise yüzde 13,7 oranında satış gerçekleştirdi. Matematiksel olarak bu iki segment birlikte yüzde 33'ün üzerinde pazar payına sahip. Daha çarpıcı bir gösterge varsa o da şu: elektrikli ve hibrit araçların toplam satışları yüzde 51,9 ile otomobil pazarının neredeyse yarısını oluşturuyor. Bu oranı bir başka şekilde okumak gerekirse Türkiye'de satın alınan her iki arabadan biri artık elektrikli veya hibrit olma yoluna gidiyor. Aynı dönemde otogazlı araçlar yüzde 44,7'lik bir artış gösterdi, bu da tüketicilerin alternatif yakıtlara doğru bir migrasyon yaşadığını kanıtlıyor. Geleneksel fosil yakıt teknolojilerine olan talep sistemli şekilde erozyona uğruyor.

Dizel araçların durumu ise çöküş olarak tanımlanabilir. Dokuz ayda dizel satışları yüzde 40,7 oranında azalarak sadece 34 bin 520 adete geriledi. Hala pazarın yüzde 5,5'ini temsil ediyor olsa da bu eğilim Türkiye'deki dizel çağının bitişinin habercisi. Küresel otomotiv üreticileri, özellikle Avrupa merkezliler, dizel teknolojisinde yatırımlarını durdurmuş ve bu segmenti giderek daraltmış durumdadır. Türkiye'de bu gerilemesi tetikleyen faktörler ise çok boyutlu: Avrupa Birliği uyumluluğu için artan emisyon standartları, şehirlerde ilan edilen düşük emisyon bölgeleri (LEZ) ve hükümetin elektrikli araç alıcılarına sunduğu vergi muafiyetleri ile gümrük indirimleri. Benzinli araçlar da benzer şekilde gerilediğinden pazar payı yüzde 45,5'ten yüzde 41,2'ye düştü. Bu düşüş küçük gözükse de satış adetleri bazında 258 bin araçtan bahsediyoruz, yani hala baskın güç görünümünde. Ancak trendler yazılmış: geleneksel motor teknolojisinin dönüşümü hızlandırıyor.

Burada devletin politika aracı olarak rol oynaması gözden kaçırılmamalı. Elektrikli araç alıcılarına sağlanan vergi indirimleri, gümrük muafiyeti ve bazı şehirlerde otopark ücretlerinden muaf tutulma gibi düzenlemeler, tüketici tercihlerini doğrudan şekillendirdi. Aynı zamanda Avrupa'nın 2035 yılından itibaren benzinli araçların satışını yasaklayacağı yönündeki kararı, Türkiye gibi Avrupa pazarında ürün satmak isteyen üreticileri elektrikli araç geliştirmeye yöneltti. Üreticilerin arz tarafında yaptığı bu kaymaysa talep tarafından karşılandı. Tüketiciler, pratiklik (şehiriçi kullanım), düşük işletme maliyetleri (elektrik, bakım), çevre bilinci ve gelişen şarj altyapısı gibi faktörlerle elektrikli araçlara yönelmeye başladı. Ekonomik belirsizlikler de pazar genelini daraltırken, fiyat avantajı sunabilen segmentlere kaymayı tetikledi. Elektrikli araçlar ilk satın alma fiyatı bakımından pahalı olsa da, üreticilerin sunduğu destekler ve uzun dönem işletme maliyetlerinin düşüklüğü denklemi değiştirdi.

Pazar dinamikleri incelendiğinde 2025 yılına doğru bu eğilimin daha keskinleşeceği tahmin ediliyor. Elektrikli araç üretim kapasitesinin artırılması, pilbatteria teknolojisinde maliyet düşüşü ve şarj altyapısının yaygınlaştırılması planlanmaktadır. Türkiye'de Tesla Model Y, BYD Seagull, Volkswagen ID Serisi ve yerli modeller (Togg gibi) bu transformasyonun araç kümeleri. Dizel ve benzinli araçlar